Spis treści
Poznaliśmy kluczowe zasady drugiej i największej części programu „Przydomowe Magazyny Energii”. Warto przypomnieć, że trwa jeszcze nabór do jego pierwszej odsłony, która umożliwia uzyskanie wsparcia zarówno na instalacje fotowoltaiczne, jak i magazyny energii oraz ciepła, o ile są one już zainstalowane. Jest to rozwiązanie przejściowe między programem „Mój Prąd” a nowym mechanizmem wsparcia skoncentrowanym wyłącznie na magazynowaniu energii i ciepła.
Dla kogo jest program PME?
Program PME 2.0 adresowany jest do prosumentów – osób fizycznych – posiadających mikroinstalację OZE przyłączoną do sieci elektroenergetycznej, którzy chcą zwiększyć autokonsumpcję energii poprzez inwestycję w magazyn energii lub magazyn ciepła.
Wsparcie obejmie zakup i montaż magazynów energii elektrycznej o pojemności co najmniej 10 kWh. Maksymalne dofinansowanie będzie można uzyskać przy magazynie o pojemności 20 kWh, ale nic, poza prawem, nie stoi na przeszkodzie, by zamontować większy akumulator.
Program ma też swoje minimum. Na 1 kW mocy paneli fotowoltaicznych przypadać muszą co najmniej 2 kWh pojemności baterii.
Jedno ministerstwo dotuje, drugie zakazuje
Tutaj pojawia się pierwszy problem. Pracujący niejawnie zespół Ministerstwa Rozwoju i Technologii (jego członkowie musieli podpisać dokumenty, że nie wyjawią szczegółów prac legislacyjnych zespołu, co jest nową jakością stanowienia prawa w Polsce) planuje de facto zakaz montażu magazynów energii w domach (wymagane zabezpieczenia, dalece wykraczające poza zabezpieczenia choćby kotłów gazowych czy butli z gazem propan-butan, w zasadzie wyeliminują tę technologię z polskich domów i mieszkań).
„Zakazane” mają być zwłaszcza baterie o pojemności powyżej 10 kWh (taki magazyn ma wielkość szafki nocnej). Czyli właściwie wszystkie, jakie dotować ma nowy rządowy program.
Nie jest to pierwszy raz, gdy dwa ośrodki rządowe robią jednocześnie dwie dokładnie odwrotne rzeczy.
Prawo sprzeczne z fizyką: sumowanie mocy będzie barierą
Drugi problem, to absurdalne, sprzeczne z zadami fizyki, przepisy polskiego prawa nakazujące sumować moc paneli fotowoltaicznych z mocą magazynu energii nawet, gdy nie ma fizycznej możliwości wyprowadzenia maksymalnej mocy z obu tych urządzeń jednocześnie, bo ogranicza je niższa moc wspólnego falownika hybrydowego.
Dla przykładu, mamy dom z mocą przyłączeniową 5 kW, który ma na dachu panele o mocy 4 kW i odpowiadający im inwerter hybrydowy o mocy 4 kW. Do tego zestawu prosument chce dołożyć magazyn energii – zgodnie z wymogami nowego programu PME – o pojemności 10 kWh, bo mniejsze magazyny nie będą dotowane. Magazyn o tej pojemności będzie mieć katalogowo moc 5 kW. Fizycznie taka instalacja hybrydowa i tak nigdy nie odda do sieci więcej niż 4 kW, bo ogranicza ją moc falownika (zarówno panele jak i magazyn podają prąd stały – DC, więc muszą go przetworzyć w falowniku na przemienny – AC).
Dla ucznia szkoły średniej oczywiste jest, że nie ma najmniejszych problemów, aby prosument zainstalował sobie taki magazyn w sposób bezpieczny dla niego i dla systemu elektroenergetycznego. Jednak zgodnie z polskimi przepisami, których literalnie trzymają się polscy inżynierowie i prawnicy ze spółek dystrybucyjnych, taki prosument musi zsumować moc paneli (4 kW) i magazynu (5 kW), co daje nam 9 kW mocy. Ponieważ odbiorca ma tylko 5 kW mocy przyłączeniowej, a chce z tego wykorzystywać raptem 4 kW, to i tak może się już pożegnać z kupnem magazynu i rządowym wsparciem.
W ostateczności może jeszcze zapłacić dystrybutorowi kilkaset złotych za nikomu niepotrzebne zwiększenie mocy przyłączeniowej, na co dystrybutor wyda jeszcze więcej pieniędzy, za co wszyscy zapłacimy, byle ślepo trzymać się absurdalnego zapisu ustawy. Może to jednak trwać miesiącami i z pewnością zniechęci wielu posiadaczy fotowoltaiki.
Prawie byśmy zapomnieli. Jest jeszcze jedno, „polskie”, wyjście – zaniżyć moce paneli lub magazynu, przygotować odpowiednie karty katalogowe „na rynek polski” lub w jakiś inny sposób obejść idiotyczne przepisy.
Teoretycznie rząd przygotował łatę na istniejącą już łatę, na te przepisy, ale zawetował ją Prezydent. Być może dobrze się stało, bo łata brnęła w głupi sposób w podobnym kierunku.
Jaką dotację można dostać na magazyn energii?
Wróćmy jednak do programu i prosumenta, który już jakoś obszedł przepisy i może zainstalować u siebie magazyn energii z dotacją. Na jakie wsparcie może liczyć?
- Po pierwsze, nie większe niż 30% całkowitych kosztów zakupu i montażu magazynu.
- Po drugie, nie więcej niż 800 zł za każdą 1 kWh pojemności.
- Po trzecie, nie więcej niż 8 tys. zł, jeżeli jest prosumentem na „starych zasadach” lub 16 tys. zł jeżeli rozlicza fotowoltaikę na „nowych zasadach” (net-billingu).
- Po czwarte, dofinansowanie otrzyma tylko wtedy, gdy za sam magazyn z montażem (nie licząc falownika i systemu EMS) zapłaci nie więcej niż 3000 zł/kWh.
Rząd dociska instalatorów, aby obniżyć koszty magazynów
Założenia programu, zwłaszcza maksymalna cena za magazyn z instalacją (3000 zł/kWh), ewidentnie nakierowane zostały na obcięcie, często absurdalnie wysokich, marż instalatorów. Powinien też wymusić promocje i obniżki magazynów u czołowych producentów. Słuszny kierunek, chociaż można wyobrazić sobie, że na fakturze niektórzy instalatorzy wpiszą magazyny po 3000 zł/kWh, ale zawyżą koszty EMS i falownika. Jednak barierą popytową dla takich manewrów może być maksymalne wsparcie w wysokości 800 zł/kWh.
W każdym razie widać, że w nowym programie rząd nie szasta już pieniędzmi, jak w poprzednich latach, tylko poprzez mechanizm dotacji stara się jednocześnie wymusić obniżenie cen magazynów wraz z montażem.
Falownik z opcją pracy wyspowej
Wymogiem otrzymania dotacji na magazyn energii będzie również zapewnienie możliwości pracy wyspowej, czyli zasilania awaryjnego gospodarstwa domowego w przypadku przerw w dostawie energii z sieci. To także bardzo dobry kierunek. Takie instalacje są nieznacznie droższe, ale w zamian mogą stanowić istotny element odporności cywilnej na wypadek wojen, klęsk żywiołowych lub blackoutu. Będą to lepiej zainwestowane pieniądze publiczne.
Bonus 2000 zł na baterię lub falownik made in EU
Jeżeli kupimy falownik hybrydowy lub magazyn energii wyprodukowane w Unii Europejskiej, otrzymamy bonus w wysokości 2000 zł. To niezły sposób na wsparcie lokalnej produkcji. Chociaż bonus – przy skali inwestycji – nie jest przesadnie duży, to jednak powinien zachęcać Polaków do poszukiwań europejskich urządzeń.
1000 zł na bojler
Dofinansowanie obejmie także magazyny ciepła. Muszą mieć co najmniej 100 dm3 (100 litrów) pojemności, a ich koszt montażu nie może przekroczyć 30% ceny urządzenia. Dla takich zbiorników przewidziano dofinansowanie do 30%, przy czym maksymalna kwota wsparcia wynosi 1 tys. zł na jedno urządzenie. Warunkiem jest jego produkcja w UE. Może być to zbiornik zasilany zarówno grzałką, jak i pompą ciepła (ale już nie np. gazem).
PME: łącznie można dostać do 19 tys. zł dotacji
Łatwo policzyć, że przy maksymalnym zbiegu dotacji: 16 tys. zł na magazyn z montażem, 2 tys. zł premii za magazyn lub falownik z UE,1 tys. zł na bojler, beneficjent może maksymalnie otrzymać do 19 tys. zł dofinansowania.
Przydomowe Magazyny Energii: 600 MW nowych baterii w rok?
Wsparciem objęte zostaną urządzenia zamontowane i zgłoszone do operatora w okresie od 1 listopada 2025 r. do 31 grudnia 2029 r. Pieniądze pochodzić będą z Funduszu Modernizacyjnego, czyli ze sprzedaży części praw do emisji CO2 odebranych z puli bogatszych państw UE i przeznaczonych dla biedniejszych. Polska jest największym w Europie beneficjentem tego funduszu.
Według informacji WysokieNapiecie.pl na program PME 2.0 trafić może ok. 1 mld zł. Jeżeli tak się stanie, oznaczać będzie to napędzenie inwestycji w ok. 600 MW mocy domowych magazynów energii o łącznej pojemności 1,2 GWh. Będzie to oznaczać podwojenie zdolności magazynowania energii u prosumentów. W ostatnich dwóch latach instalowano w Polsce średnio 25 MW domowych magazynów miesięcznie. Nawet przy przyśpieszeniu, wynikającym ze spadku cen tych rozwiązań, można założyć, że fundusz wystarczy na ponad rok.
NFOŚiGW nie podał jeszcze daty startu programu, ale zważywszy na to, że nabór do jego pierwszej – „przejściowej” – części kończy się 24 kwietnia, możemy spodziewać się, że termin zostanie ogłoszony niebawem.
