Spis treści
Budżet zapłaci
Metoda interwencji na pewno jest efektowna, ale nie rozwiązuje podstawowego problemu – paliwa jest za mało, bo zniknął import z Zatoki Perskiej. Polska importuje około połowy potrzebnej ropy z krajów Zatoki, a 40% bieżącego zużycia diesla – pochodzi Norwegii i Arabii Saudyjskiej. To ostatnie źródło właśnie wyschło i rządowe manewry nie spowodują, że pojawi się coś w zamian. Na pocieszenie można zauważyć, że wiele państw UE poszło taką samą drogą, czyli wybrało obniżkę podatków.
Nie będzie zatem mocnych sygnałów do ograniczenia zużycia, wręcz przeciwnie – obniżenie ceny zachęca co najmniej do utrzymania konsumpcji. Zapłacimy za to większym deficytem budżetowym i długiem publicznym, ale rzeka diesla na stacje od tego nie popłynie.
Rząd mógłby wezwać obywateli do oszczędzania paliw i czasowo ograniczyć prędkość na autostradach i S-kach, ale rozsądne choć niepopularne decyzje nie mają siły przebicia.
Projekt, w przeciwieństwie do rozwiązań stosowanych na Słowacji czy Węgrzech nie wprowadza też żadnych ograniczeń dla zagranicznych kierowców. W uzasadnieniu brakuje analizy w sprawie różnic cen paliw pomiędzy Polską a Niemcami i Czechami.
Dziś za paliwo nad Łabą trzeba zapłacić ok. 2 euro. Jeśli niemieccy kierowcy masowo ruszą tankować po drugiej stronie Odry, zapasy paliw w Polsce będą wysychać jeszcze szybciej.
Akcyza i VAT w dół
Obniżka podatków technicznie jest bardzo prosta. W przypadku spadku VAT wystarcza rozporządzenie Ministra Finansów i takowe ma się pojawić od razu po podpisaniu odpowiednich ustaw przez prezydenta. Stawka 8% zamiast 23% ma obowiązywać do końca czerwca.
Zmiana akcyzy wymaga zmiany ustawy, akcyza ma spaść do najniższego dopuszczonego przez UE, co oznacza spadek o 29 groszy na litrze benzyny i o 28 groszy na litrze oleju napędowego. Rząd szacuje, że natychmiast po wprowadzeniu tych przepisów w życie ceny na stacjach spadną o ok. 1,20 złotego na litrze. Miesięczny spadek wpływów do budżetu to ok. 900 mln zł z tytułu obniżki VAT i ok. 700 mln zł ze spadku akcyzy. Czyli dwumiesięczna interwencja ma kosztować ponad 3 mld zł.
Przy pompie cena maksymalna
Nowelizacja ustawy o zapasach wprowadza też cenę maksymalną paliwa na stacjach. Cena ta będzie codziennie ustalana i publikowana przez Ministra Energii. W celu jej wyliczenia pięciu producentów i handlowców, mających największy udział w krajowym rynku paliw codziennie do godz. 9 ma przekazać ministrowi informację o aktualnej dziennej cenie hurtowej.
Minister wyliczy średnią i doliczy 30 groszy za litr kosztów operacyjnych, a w końcu wyda obowiązujące przez następny dzień obwieszczenie z maksymalną ceną. Kto zostanie przyłapany na sprzedawaniu drożej, temu będzie grozić do 1 mln zł kary.
Windfall tax na horyzoncie
Perspektywy wprowadzenia podatku od nadmiernych zysków są na razie bardziej mgliste. Premier Donald Tusk stwierdził jedynie, że wprowadzenie go będzie możliwe w przypadku stwierdzenia takich zysków koncernów paliwowych, tak aby zapobiec sytuacjom, gdy wzrost cen surowców przekłada się na nieproporcjonalnie wysokie marże firm. Oczywiście na razie nie wiadomo, co ma oznaczać „nadmiarowy zysk”, czy „nieproporcjonalny” poziom marży.
Kurs Orlenu zareagował na te wieści umiarkowanym spadkiem o 1,65 proc.
Interwencje w Europie
Szereg państw UE, z Niemcami, Włochami i Hiszpanią na czele już wprowadziło lub wprowadza interwencje, polegające przede wszystkim na obniżkach podatków. Wyjątkami są na razie Francja i Czechy. Francuzi zdecydowali się na inne formy pomocy dla poszczególnych sektorów. Czeski rząd nie zamierza interweniować, dopóki średnia krajowa cena diesla nie przekroczy 50 koron, czyli 8,72 zł. Za to czeski premier Andrej Babisz poskarżył się w „socjałach” na dominujących graczy rynkowych czyli węgierski MOL oraz Orlen, które jakoby wykorzystują sytuację.
Węgry i Słowacja wprowadziły ceny maksymalne, ale tylko dla swoich, aby uniknąć „turystyki paliwowej”.
Rządowy pakiet nazwano „CPN” – ceny paliw niżej”. Skrót „CPN” co nawiązuje nawiązuje do Centrali Produktów Naftowych – PRL-owskiego monopolisty sprzedającego paliwa. Warto przypomnieć, że w dobie braków paliw w latach 80. wprowadzono kartki na paliwa.
Dziś cepeeny – jak zwano wówczas stacje benzynowe – kojarzą starszym Polakom z kultowym logo, ale i z gospodarką niedoboru.
