Spis treści
14 kwietnia br. zakończyły się konsultacje propozycji nowych zapisów jakie miały by obowiązywać w taksonomii UE, wpłynęło 348 opinii w tym wiele z Polski. Komisja Europejska w ramach zmian w taksonomii zaproponowała zmianę w sekcji 4.14 załącznika I „Sieci przesyłu i dystrybucji odnawialnych i niskoemisyjnych gazów cieplarnianych”, która w myśl propozycji ma zostać zmieniona na „Sieci przesyłu i dystrybucji wodoru”. Ta drobna i niepozorna zmiana oznacza, że biogaz czy biometan przestaną być traktowane jako pożądane w UE – taksonomia określa akie inwestycje są traktowane preferencyjnie pod kątek uzyskania unijnych funduszy, ale jest także wskazówką dla instytucji finansowych
Wykreślenie inwestycji w budowę lub modernizację sieci gazowych pod kątem biometanu spowoduje raczej prędzej niż później brak możliwości uznania ich za zrównoważone środowiskowo. W konsekwencji brak preferencyjnego traktowania w zakresie finansowania rozbudowy, budowy lub przebudowy sieci gazu ziemnego w kierunku możliwości absorbowania biometanu pogorszy i tak już nie do pozazdroszczenia sytuację całego rynku biometanu w naszym kraju.
Najszybszym, nie wymagającym gargantuicznych, w porównaniu z wodorem, nakładów inwestycyjnych sposobem pomalowania na zielono sektora gazowniczego jest właśnie biometan. Wodór zdaje się być ostatnim zielonym złudzeniem dla KE pozbawianej coraz bardziej złudzeń.
Biometan wypadł „z przyczyn technicznych”
Nikt oczywiście nie przedstawia kosztów i nakładów takiej zmiany nie tylko dla przemysłu w szczególności energochłonnego ale także dla odbiorców końcowych. Z poziomu KE takie koszty zdają się być marginalne lub pomijalne.
Jak to skwapliwie napisała KE w propozycji zmian „Nie przeprowadza się oceny skutków dla tej inicjatywy, ponieważ proponowane zmiany ograniczają się do ukierunkowanych, technicznych dostosowań w zakresie obowiązujących aktów delegowanych na mocy rozporządzenia w sprawie taksonomii.”
Podobnie jak w innych poprzednich zmianach ograniczających się do kierunkowych, technicznych dostosowań także i w tym przypadku nie ma żadnego formalnego uzasadnienia tej zmiany.
Nieformalnie, obywatel stojący z uchem przyłożonym do drzwi unijnej władzy mógłby usłyszeć, że biometan petryfikuje dłuższe wykorzystanie niechcianego przez Brukselę gazu ziemnego ale czy to prawda i czy dźwięk przechodzący przez drzwi nie uległ zniekształceniu, nie wiadomo.
Wiadomo natomiast, że prawie wszyscy zgłaszający uwagi z Polski do przedstawionych propozycji KE odnieśli się z dużą krytyką (przykładowo PIGEOR napisał „ograniczenie możliwości finansowania prac wyłącznie do wodoru zatrzyma rozwój biometanu i zmniejszy europejską niezależność energetyczną” a Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan dyplomatycznie nazwał propozycję KE „niezrozumiałą”. Podobne opinie wpłynęły od największych europejskich organizacji (Gas Infrastructure Europe zwróciła uwagę że proponowana zmiana byłaby niezgodna z wcześniejszą interpretacją Komisji (Komunikat C/2025/1373), która uznawała działania modernizacyjne i zwiększone mieszanie wodoru z innymi gazami niskoemisyjnymi) oraz samych operatorów reprezentujących podmioty sektora gazowego (Trans Adriatic Pipeline zauważył „w konsekwencji takie podejście wykluczałoby szerszy i bardziej elastyczny zakres rozwiązań, które są obecnie uważane za niezbędne w ramach transformacji energetycznej”).
O co tu chodzi?
Branża odnawialnych gazów także nie pozostawiła na propozycji KE suchej nitki. „Nie stanowi to uproszczenia dla sektora biogazu; usuwa jedyną ścieżkę umożliwiającą uznanie inwestycji w infrastrukturę niezbędną do transportu zrównoważonego biogazu i biometanu za pośrednictwem istniejących sieci gazowych. W praktyce pozostawia to lukę regulacyjną dokładnie tam, gdzie rynek potrzebuje pewności: w obszarze eksploatacji sieci, przyłączeń, wtłaczania do sieci oraz aktywów związanych z integracji – napisało Europejskie Stowarzyszenie Biogazu.
Nawet Eurelectric, wpływowe stowarzyszenie producentów energii elektrycznej, w większości dopiero zaczynających swoje przygody z biometanem, ostrzega przed jego wykreśleniem. Naszą główną obawą jest ograniczenie działalności z sekcji 4.14 wyłącznie do infrastruktury wodorowej, z wykluczeniem innych odnawialnych i niskoemisyjnych gazów. Doprowadziłoby to do usunięcia jedynej ścieżki umożliwiającej uznanie inwestycji w infrastrukturę niezbędną do rozwoju rynku gazów odnawialnych i niskoemisyjnych, które Taksonomia uznaje za kluczowe”.
Belgijski operator sieci gasowej Fluxys: spowolniłoby to integrację nowych nośników energii i opóźniło proces dekarbonizacji. Oprócz długoterminowych konsekwencji, proces rewizji prowadzi również do krótkoterminowego impasu: rozproszone sygnały i niestabilne ramy regulacyjne grożą opóźnieniem kluczowych inwestycji, ograniczeniem możliwości finansowania oraz ostatecznym osłabieniem zaufania rynku. Podważyłoby to także naszą strategię finansowania poprzez ograniczenie dostępu do zielonych instrumentów finansowych.
Z polskich firm o pozostawienie obecnego brzmienia zaapelowały też Orlen i Gaz-System.
Rurociągi wodorowe nie chcą powstać
Promocja wodoru dzięki wykreśleniu innych zdekarbonizowanych gazów w unijnej taksonomii wiąże się z nadzieją zatłaczania wodoru do sieci gazu ziemnego. W Polsce zawartość wodoru w sieciach gazowych może wynosić….0% W innych państwach jest z tym bardzo różnie ale nie ma kraju, w którym w przekraczałaby ona 8%.
Tym samym obecne sieci gazociągów raczej nie obsłużą szczególnych wolumenów wodoru. Biometan (gdybyśmy mogli go tyle wyprodukować) mógłby zastąpić gaz ziemny w 100% gdyż musi posiadać te same parametry fizyko-chemiczne.
Ze względów technicznych i kosztowych połączonych z faktycznym brakiem zainteresowania po stronie podaży oraz tylko deklaratywnym a nie faktycznym popytem na wodór rurociągi wyłącznie wodorowe nie są (jeszcze) opłacalne.
Wykreślenie z taksonomii innych gazów zeroemisyjnych zmniejsza ich użyteczność dla odbiorców i opóźnia niezbędne inwestycje w odporność systemu i dekarbonizację. Gazowa infrastruktura o podwójnym przeznaczeniu – mogąca transportować zarówno gaz ziemny jak i biometan – powinna stanowić trwały element w okresie przejściowy
Stabilna zmienność
W ramach wniosków sformułowanych w zeszłym roku a dotyczących rozwoju UE i przemysłu jaki miałby się rozwijać na Starym Kontynencie KE sama zawarła wnioski dotyczące przewidywalności prawa i stabilności inwestowania.
5 lat temu dotowaliśmy kotły gazowe uważając je za ekologiczne – w Polsce w ramach programu Czyste Powietrze dofinansowaliśmy ponad 200 tys. kotłów gazowych – następnie przestały być one ekologiczne kiedy wybuchła pełnoskalowa wojna na Ukrainie i trzeba było ograniczać zależność gazową od Federacji Rosyjskiej.
W marcu 2022 r. w ramach substytucji gazu rosyjskiego innymi źródłami KE wskazała jako własne, europejskie, stabilne a przede wszystkim zielone źródło biometan. W 2024 w pakiecie gazowym opracowano instrumenty promocji biometanu. Teraz biometan także staje się na naszych oczach nie ekologiczny.
Ten uczynił, kto skorzystał
Starożytny rzymski sędzia Lucius Cassius Longinus wyrażał pogląd, że występki są często podejmowane z korzyścią dla ich sprawców, zwłaszcza finansowych i zalecał zadawać pytanie – Cui bono, qui prodest. Kto skorzysta na tym (nie)oczekiwanym obrocie sprawy?
Po pierwsze wszystkie inne źródła OZE ale tak naprawdę elektrownie fotowoltaiczne i wiatrowe.
Po drugie skorzystają nie te obecnie istniejące, ale jeszcze nie powstałe lub nie przyłączone do sieci.
Po trzecie podmioty wydobywające lub importujące gaz ziemny gdyż szybko nie da się w wielu procesach technologicznych a także na wielu obszarach go zastąpić.
Po czwarte podmioty produkujące na rzecz szerokopojętej gospodarki wodorowej, które w ostatnich 2 latach odczuły poważny regres, aby nie napisać zapaść, w zainteresowaniu swoimi produktami i usługami.
Czytaj: Wszyscy chcą produkować wodór. Ale kto będzie go kupować?
Biometan uwikłany w wiatraki
Tymczasem w Polsce branża biometanowa od kilku lat czeka na swoją ustawę. Nie jest to jedyna zmiana prawa jakiej jak kania dżdżu łaknie biometanowa brać ale jedna z najważniejszych. W zeszłym roku przepisy dotyczące biometanu przepadły razem z tzw. ustawą wiatrakową a ośrodek prezydencki kilkukrotnie jasno stwierdził, że popiera rozwiązania dotyczące biometanu jednocześnie jasno artykułując swoje sceptyczne podejście do przepisów dotyczących elektrowni wiatrowych.
MKiŚ pomimo tych wydawałoby się przejrzystych komunikatów ze strony Prezydenta RP z podziwu godną konsekwencją promuje ustawę łączącą biometan z elektrowniami wiatrowymi. Prawdopodobnie w nadziei, że tym razem Mieszkaniec Belwederu jednak zmieni zdanie.
Komisarze od postępu
W ramach rewizji podejścia do ETS, Zielonego Ładu unijni komisarze promują obecnie tylko wodór który aby był zielony będzie mógł być wytwarzany z nowobudowanych źródeł OZE (fotowoltaika i elektrownie wiatrowe). Trudno powiedzieć dlaczego i komu „śmierdzi” biometan aż tak, że chce go „zabić” w unijnej taksonomii.
Cytując S. Żeromskiego opisującego rzeź w Baku w powieści „Przedwiośnie” – Nadaremnie znakomici komisarze będą odwaniać zapach morderstwa perfumą postępu.
