Spis treści
Systemy wsparcia dla magazynów energii
W 2025 roku Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przeprowadził jeden z największych w ostatnich latach konkursów, którego celem było wspieracie rozwoju infrastruktury magazynowania energii elektrycznej. Program obejmował instalacje o minimalnej mocy 2 MW i pojemności 4 MWh, a jego budżet przekroczył 4 mld PLN. Skala zainteresowania potwierdziła, że magazyny energii przestają być rozwiązaniem niszowym – stają się kluczowym elementem systemu elektroenergetycznego, wspierając zarówno stabilność pracy sieci, jak i ekonomikę projektów wytwórczych.
W najbliższym okresie kierunek wsparcia publicznego zaczyna się jednak wyraźnie przesuwać. Planowane instrumenty finansowe mają w większym stopniu koncentrować się na rozwoju magazynów energii, w tym także energii cieplnej, szczególnie w kontekście systemów ciepłowniczych.
Rola magazynów ciepła w transformacji systemowej
Magazyny ciepła umożliwiają akumulację nadwyżek energii cieplnej w okresach niskiego zapotrzebowania i jej wykorzystanie w momentach szczytowych lub przy wyższych cenach. W praktyce oznacza to większą elastyczność operacyjną systemów ciepłowniczych.
Zastosowanie magazynów pozwala ograniczyć konieczność uruchamiania szczytowych, często emisyjnych źródeł, poprawia efektywność wykorzystania paliw i redukuje koszty operacyjne. Z perspektywy systemowej przekłada się to na stabilniejszą pracę sieci oraz niższą emisyjność sektora.
Mimo wielu korzyści jakie przynosi to rozwiązanie, rynek magazynów ciepła w Polsce pozostaje na wczesnym etapie rozwoju. Barierą są przede wszystkim wysokie nakłady inwestycyjne oraz ograniczony dostęp do dedykowanych instrumentów finansowania. Planowane programy wsparcia mogą istotnie zmienić tę sytuację.
Planowane instrumenty wsparcia – FEnIKS
Pierwszy z zapowiadanych naborów ma zostać uruchomiony w ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027 (FEnIKS), Działanie 11.2. „Wspieranie ochrony krytycznej infrastruktury energetycznej oraz magazynów ciepła na poziomie systemowym”.
Program skierowany będzie głównie do przedsiębiorstw energetycznych oraz podmiotów realizujących zadania o charakterze użyteczności publicznej, w szczególności operatorów systemów ciepłowniczych o mocy powyżej 5 MW.
Zakres projektów kwalifikujących się do wsparcia obejmuje:
- budowę magazynów ciepła zintegrowanych ze źródłami wytwórczymi,
- realizację niezależnych instalacji magazynowych,
- rozwój infrastruktury przyłączeniowej i systemów zarządzania.
Zgodnie z aktualnym harmonogramem nabór ma trwać od końca maja do końca września 2026 r., a budżet wyniesie ok. 300 mln PLN. Poziom bezzwrotnego dofinansowania przewidziano w przedziale 30–65% kosztów kwalifikowanych.
Fundusz Modernizacyjny – pilotaż dla ciepłownictwa
Drugim istotnym instrumentem uruchomionym jeszcze w tym roku, będzie program „Magazyny ciepła w ciepłownictwie systemowym– pilotaż” finansowany z Funduszu Modernizacyjnego, dedykowany przedsiębiorstwom posiadającym koncesję na wytwarzanie lub dystrybucję ciepła.
Zakłada się wsparcie inwestycji w magazyny o szerokim zakresie pojemności – od 100 m³ do nawet 300 tys. m³. Projekty będą mogły obejmować zarówno samą instalację magazynową, jak i infrastrukturę integrującą ją z istniejącą siecią oraz źródłami ciepła.
Model finansowania przewiduje:
- dotację bezzwrotną do 50% kosztów,
- uzupełniającą pożyczkę pokrywającą nawet całość wydatków inwestycyjnych.
Uruchomienie naboru planowane jest na wrzesień 2026 r. i ma potrwać do końca roku. Budżet przewidziany na ten nabór to 1mld PLN.
Kryteria oceny projektów
W przypadku programu FEnIKS kluczowe znaczenie będzie miało przygotowanie inwestycji. Premiowane będą projekty zaawansowane pod względem formalnym i finansowym, w szczególności dysponujące:
- prawem do dysponowania gruntami lub obiektami na cele inwestycji
- prawomocną decyzja środowiskowa obejmującą całość inwestycji
- projektem budowlanym (może być niezatwierdzony)
- pozwoleniem na budowę lub zgłoszeniem
- zapewnionym środki na sfinansowanie wkładu własnego.
Istotnym elementem oceny będzie również efektywność kosztowa, mierzona m.in. relacją nakładów do pojemności magazynu oraz integracja z systemami wykorzystującymi odnawialne źródła energii.
W programie Funduszu Modernizacyjnego nacisk zostanie położony na efekty środowiskowe i energetyczne, w tym:
- nakład z dofinansowania z Funduszu Modernizacyjnego na 1 m³ pojemności magazynu
- nakład z dofinansowania z Funduszu Modernizacyjnego na jednostkowe zmniejszenie rocznej emisji CO₂
- nakład z dofinansowania z Funduszu Modernizacyjnego na jednostkowe zmniejszenie zużycia energii pierwotnej (MWh/rok)
- zmniejszenie wytwarzania ciepła ze źródła opalanego węglem
- udział ciepła OZE i ciepła odpadowego odbieranego przez magazyn
Perspektywy dla rynku magazynów ciepła
Nie ulega wątpliwości, że transformacja energetyczna przyśpiesza. Jednym z nieodzownych jej elementów stają się magazyny energii, zarówno elektrycznej jak i cieplnej. By nadążyć nad zmianami, bez wątpienia należy wprowadzać rozwiązania, które będą miały wpływ na optymalizację, a przede wszystkim stabilizację systemu energetycznych.
Choć szczegółowe warunki konkursów nie są jeszcze ostateczne, dostępne informacje pozwalają już teraz zidentyfikować kluczowy czynnik sukcesu: poziom przygotowania projektu. W obu programach przewagę uzyskają inwestorzy dysponujący kompletną dokumentacją oraz jasno określonym modelem finansowym.
Rozwój magazynów energii – zarówno elektrycznej, jak i cieplnej – staje się jednym z fundamentów transformacji energetycznej. W przypadku ciepłownictwa ich rola może być szczególnie istotna, umożliwiając integrację nowych technologii i poprawę efektywności systemowej.
Jak się przygotować?
Dla wszystkich podmiotów rozważających inwestycje magazyny energii, zainteresowanych planowanymi naborami, warunkami wsparcia, a także praktycznymi aspektami przygotowania dokumentacji aplikacyjnej, METROPOLIS Doradztwo Gospodarcze zaprasza na bezpłatne webinarium organizowane w formule online.
Spotkanie odbędzie się 18 maja 2026 r. o godzinie 11:00 (platformie Microsoft Teams)
Wydarzenie poprowadzi Anna Zrobczyńska, Project Manager w METROPOLIS Doradztwo Gospodarcze, z ponad 17-letnim doświadczeniem w pozyskiwaniu finansowania dla projektów z obszaru energetyki i ochrony środowiska.
Zapisy: www.metropolisdg.pl/webinar
W przypadku dodatkowych pytań kontakt możliwy jest również drogą mailową:
anna.zrobczynska(at)metropolisdg.pl
