Norweski przykład w sprawie tankowania wodoru

Urząd Nadzoru EFTA (Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu) uznał zaproponowany przez Norwegię system wsparcia stacji tankowania wodoru za zgodny z zasadami pomocy publicznej. Decyzja może stać się punktem odniesienia dla projektowanych w Polsce ram prawnych.

Z treścią podjętej 27 lipca decyzji można zapoznać się pod tym linkiem.

Zgodnie z zaprojektowanymi przez Norwegów przepisami, wsparcie będą mogli otrzymać zarówno operatorzy nowych, jak i już istniejących stacji ładowania. Wysokość pomocy nie będzie zależała od rodzaju stacji, ale od jej warunków dostępności, lokalizacji i osiągania efektu środowiskowego. Ten sam poziom wsparcia będą więc mogły otrzymać zarówno stacje korzystające z procesu elektrolizy przeprowadzanego na miejscu, jak i stacje magazynujące wodór dostarczany w zbiornikach z odległych zakładów produkcyjnych. Maksymalna dopuszczalna pomoc dla jednej stacji wynosić będzie 1 mln koron norweskich (ok. 100 tys. euro) w ciągu roku. Stacje biorące udział w projekcie będą mogły otrzymywać wsparcie tylko w formie operacyjnej przez trzy lata, co oznacza, że uzyskają więcej niż 3 mln koron (ok. 300 tys. euro). Zaakceptowany przez EFTA system, którego całkowity budżet wynosi 5 mln koron (500 tys. euro) rocznie ma potrwać pięć lat.

Gdzie tkwi tajemnica sukcesu?

Badający norweski system wsparcia Urząd Nadzoru uznał system wsparcia za pomoc publiczną, ale zgodną z europejskimi przepisami, głównie z art. 61 Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Badając sprawę organ wziął pod uwagę przede wszystkim:

• Czy realizowany cel jest przedmiotem wspólnego zainteresowania?
• Czy istnieje rzeczywista potrzeba interwencji ze strony państwa?
• Czy proponowana pomoc jest stosowna/adekwatna do celu?
• Czy beneficjenci będą musieli wykazać tzw. efekt zachęty?
• Czy pomoc będzie proporcjonalna, tj. ograniczona do niezbędnego minimum?
• Czy wsparcie nie powoduje nadmiernych negatywnych skutków dla konkurencji i handlu?
• Czy system zapewnia przejrzyste zasady przyznawania pomocy?

Wydaje się, że kluczowym elementem przesądzającym o uznaniu systemu za dopuszczalny był również zaproponowany przez Norwegów tzw. mechanizm środków odebranych (ang. claw-back mechanism). Jeżeli beneficjent przekroczy dopuszczalny poziom pomocy – będzie zobowiązany zwrócić nienależnie otrzymane środki. Ponadto, norweski program ma być otwarty dla wszystkich zainteresowanych (w tym dla operatorów z innych państw EOG) i nie jest „skrojony” pod żadnego konkretnego inwestora, w tym rozwijającą dziś w Norwegii sieć stacji państwową spółkę Enova SF.

„Błędne koło”

Władze norweskie uznały, że system pomocy operacyjnej osiągnie lepsze rezultaty niż np. wprowadzenie taryf feed-in. Autorzy decyzji zwracają w niej uwagę na problem tzw. „błędnego koła”, który oznacza, że bez rozwoju infrastruktury ładowania nigdy nie rozwinie się sprzedaż mogących je wykorzystywać pojazdów. Z kolei zbyt mały rynek pojazdów nigdy nie pozwoli operatorom infrastruktury osiągnąć oczekiwanych zysków. Tymczasem norweskie władze szacują, że w aktualnych warunkach rynkowych stacje nie zaczną „zarabiać na siebie” wcześniej niż w trzecim roku swojej pracy. Zakumulowane w pierwszych dwóch latach straty powodują z kolei, że stacje nie są w stanie osiągnąć zysku przed szóstym rokiem pracy.