Czyste Powietrze na zakręcie. Czy kłopoty z gazem zaważą na wymianie kopciuchów?

Czyste Powietrze na zakręcie. Czy kłopoty z gazem zaważą na wymianie kopciuchów?

Czy wyższe ceny gazu i problemy z przyłączem do sieci mogą odstraszyć część Polaków od wymiany kopciuchów, głównego źródła smogu w Polsce? Zmiany w programie Czyste Powietrze mają do tych inwestycji zachęcać. To między innymi wyższy poziom dofinansowania oraz możliwość ponownego składania wniosków na ocieplenie domu.

Wiadomość o wstrzymaniu przyłączania nowych klientów do sieci gazowej zelektryzowała osoby, które planują wymienić kopciucha i przejść na gaz. Polska Spółka Gazownictwa 12 stycznia podała w komunikacie, że wstrzymuje tymczasowo zawieranie nowych umów na realizację przyłączy gazowych "w związku z pełnym zarezerwowaniem środków inwestycyjnych".

Plan inwestycyjny na 2022 r. przewidywał wydanie na na przyłączanie nowych odbiorców 2 mld zł. Zainteresowanie jest jednak większe niż wynoszą możliwości finansowe spółki. W ubiegłym roku podpisała umowy na przyłączenie 135 tys. odbiorców, a warunki przyłączenia wydała dla 260 tys.

Jacek Sasin tłumaczył tego dnia w Sejmie, że decyzja podyktowana jest koniecznością zapewnienia płynności PGNiG, czyli właścicielowi PSG. Dystrybutor środki  na inwestycje pożycza bowiem od swojej "matki", która popadła w problemy finansowe z powodu gigantycznej zwyżki hurtowych cen gazu. Na koniec 2020 r. PGNiG pożyczył PSG 2 mld zł. Wprawdzie dystrybucyjne ramię PGNiG ma dobre wyniki finansowe (zysk EBITDA do końca września 2021 wyższy o 200 mln zł niż w 2020), ale bez finansowania od spółki matki trudno myśleć o normalnym funkcjonowaniu.

- Musieliśmy chwilowo wstrzymać inwestycje, również te inwestycje, które są tak oczekiwane przez Polaków jak gazyfikacja. Musieliśmy wstrzymać te inwestycje po to, by zapewnić płynność PGNiG-owi do czasów przyjęcia przepisów tej ustawy, którą dzisiaj przedkładamy - mówił wicepremier. -  Gdy ta ustawa wejdzie w życie, te inwestycje ruszą - bo są potrzebne i przez Polaków oczekiwane - zapewnił wicepremier.

Czytaj także: Ciepłownictwo będzie miało problem z dodaniem gazu 

Sejm w ekspresowym tempie przyjął ustawę o szczególnych rozwiązaniach broniących odbiorców paliw gazowych. Jak argumentował wicepremier Sasin, PGNiG jest podmiotem działającym rynkowo, ale zmuszanym prawem do tego, by sprzedawać swój produkt dużo poniżej poziomu  kosztów produkcji, spółce rekompensaty należą się.  - Wprowadziliśmy cały system wsparcia finansowego, czy to w postaci gwarancji, czy w postaci pożyczek gwarantowanych przez Skarb Państwa i udzielanych wprost ze Skarbu Państwa. To służy temu, żeby ta nadzwyczajna sytuacja nie trwała długo - wyjaśnił posłom.

Po wejściu w życie ustawy PGNiG ma dostać od skarbu państwa pożyczki, które teoretycznie powinny ustabilizować jego sytuację finansową.

Czytaj także: Lex PGNiG: rząd chce zamrozić ceny gazu 

Polacy masowo przechodzą na gaz

Jednocześnie jeszcze tego samego dnia komunikat PSG zniknął ze strony spółki, ale i tak spowodował dużą niepewność co do dalszego losu programu Czyste Powietrze, z którego można wziąć dotacje na wymianę kopciucha, a gaz jest najchętniej wybieranym źródłem. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w przyszłym tygodniu - 18 stycznia rozpocznie rozmowy w PSG w sprawie przyłączy.

Gaz obecnie ma największy udział (ponad 44%) we wnioskowanych źródłach ciepła w ramach programu „Czyste Powietrze”, stąd NFOŚiGW nie wyobraża sobie programu bez finansowego wspierania dla gazowych źródeł ciepła. Jednocześnie NFOŚiGW zdaje sobie sprawę z tego, że podłączenia są wstrzymane i to może spowodować zahamowanie programu. W związku z tym będziemy pracować – we współpracy z MKiŚ oraz PSG – nad rozwiązaniem tego problemu, tak aby podjęte decyzje nie miały negatywnego wpływu na sprawne i skuteczne wdrażanie programu „Czyste Powietrze”. Decyzje w tym zakresie jeszcze nie zapadły - poinformował portal WysokieNapiecie.pl wiceprezes NFOŚiGW Paweł Mirowski.

Przez ponad trzy lata obowiązywania programu złożono w nim około 400 tys. wniosków na dofinansowanie wymiany kopciuchów. Można szacować, że program objął ponad 10 proc. wszystkich pozaklasowych kotłów na paliwo stałe w Polsce. Jesienią wyraźnie wzrosła liczba składanych wniosków w programie, jednak na przełomie roku już spadła. Może to wynikać ze świątecznych przerw w pracy i licznych wyjazdów Polaków. Z drugiej strony rosną obawy o to, jak obecne wysokie ceny gazu odbiją się na chęci Polaków, a komunikat PSG tę niepewność jeszcze pogłębił.

PSG napisała też w sprawozdaniu, że liczyła też, że projekty o wartości ponad pół miliarda zł dostaną wsparcie Krajowego Planu Odbudowy. Ale nic z tego nie wyszło, bo jak wiadomo, KPO został przez Brukselę wstrzymany.

Koniec dofinansowania kotłów na węgiel

Sam program ma przejść duże zmiany. Z początkiem roku skończyła się ponadto ostatecznie możliwość uzyskania dotacji na zastąpienie kopciucha nowym kotłem węglowym. Od początku obowiązywania programu, czyli do września 2018 roku,  dofinansowano z niego zakup i montaż ponad 54 tys. nowych kotłów węglowych.

Teraz takiej dotacji już nie będzie, od tego roku nie przysługuje także ulga termomodernizacyjna na kotły węglowe, ponieważ wykreślono je z rozporządzenia w sprawie wykazu rodzajów materiałów budowlanych, urządzeń i usług związanych z realizacją przedsięwzięć termomodernizacyjnych.

 

Dotacje do 90 proc. kosztów wymiany kopciucha

Pod koniec stycznia ma zostać ogłoszony nowy nabór wniosków w programie „Czyste Powietrze”. Będzie skierowany do najuboższych. Dofinansowanie wymiany przestarzałego źródła ciepła oraz termomodernizacji domu wyniesie do 90 proc. kosztów kwalifikowanych, maksymalnie 69 tys. zł. Dotacja do pieca gazowego wyniesie nawet 13,5 tys. zł, do pompy ciepła - od 9 tys. do 40,5 tys. zł. Tyle będą mogły dostać osoby o miesięcznych dochodach do 900 zł w gospodarstwie wieloosobowym albo 1260 zł w jednoosobowym.

To znacznie więcej, niż można uzyskać obecnie. Standardowa dotacja dla osób o rocznych dochodach do 100 tys. zł wynosi w czystym Powietrzu 30 proc. kosztów inwestycji, maksymalnie 30 tys. zł.  Podwyższony poziom - 60 proc. dofinansowania, do 37 tys. zł - przysługuje osobom o miesięcznych dochodach do 1564 zł na osobę w gospodarstwie wieloosobowym oraz do 2189 zł w jednoosobowym.

 

Ciepłe Mieszkanie

Jeszcze w tym roku, ruszyć ma program „Ciepłe Mieszkanie”, w którym dotacje na wymianę ogrzewania planowane są na podobnym poziomie jak w programie „Czyste Powietrze”. - W aktualnie opracowanym projekcie Programu wysokość dofinansowania określono na poziomie podstawowym do 13 tys. zł, a do 26 tys. zł dla osób uprawnionych do wyższego dofinansowania. Jednak chciałbym podkreślić, że wskazany poziom dofinansowania może jeszcze ulec zmianie – choćby w kontekście wzrostu cen urządzeń, materiałów i usług - mówi Paweł Mirowski.

Środki otrzymane przez beneficjentów Programu będą mogły być wykorzystane na wymianę źródeł ciepła i poprawę efektywności energetycznej lokali mieszkalnych znajdujących się w budynkach wielorodzinnych. - Wnioski o dotacje będzie można złożyć w gminie, która podpisze umowę z wojewódzkim funduszem ochrony środowiska i gospodarki wodnej - podobnie, jak ma to miejsce w jednym z programów, który realizujemy wspólnie z WFOŚiGW, czyli programie dot. usuwania wyrobów zawierających azbest - wyjaśnia wiceprezes NFOŚiGW.

Prefinansowanie inwestycji - w przyszłym roku

Program nie przewiduje mechanizmu umożliwiającego prefinansowanie inwestycji. To oznacza, że po stronie beneficjentów jest znalezienie odpowiednich środków na przeprowadzenie przedsięwzięcia, w tym wkład własny. Wniosek o płatność umożliwia natomiast rozliczenie przedsięwzięcia w transzach (w ramach 3 części Programu skierowanej dla najuboższych nawet w pięciu) oraz przelew pieniędzy bezpośrednio na konto wykonawcy inwestycji, co już teraz jest przez beneficjantów wykorzystywane.

Czytaj także: Co trzeba sprawdzić, zanim zamontuję się pompę ciepła?

NFOŚiGW pracuje ponadto nad mechanizmem prefinansowania z prawdopodobnym udziałem tzw. operatorów, którzy uczestniczyliby w całym procesie inwestycyjnym od dotarcia do potencjalnego beneficjenta z informacją o możliwości dofinansowania zadania z Czystego Powietrza, wypełnieniu i złożeniu wniosku o dofinansowanie, po pomoc w przeprowadzeniu procesu inwestycyjnego i ostatecznie rozliczeniu środków pozyskanych na realizację zadania. - Tych operatorów miałyby wyłaniać gminy, które są najbliżej swoich mieszkańców – tym bardziej, że trzecia część skierowana jest dla osób najuboższych, czyli korzystających najczęściej z pomocy socjalnej przyznawanej przez instytucje podlegające samorządom gminnym. Mechanizm prefinansowania prawdopodobnie zostanie wprowadzony na początku przyszłego roku - precyzuje wiceprezes Mirowski.

Termomodernizacja dla spóźnialskich

Przy obecnych, wysokich cenach nośników energii Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej będzie zachęcał szczególnie do termomodernizacji domów. - Rozważane jest wprowadzenie możliwości powtórnego złożenia wniosku na prace termomodernizacyjne budynku, w którym wcześniej tylko wymieniono źródło ciepła w ramach programu - mówi Paweł Mirowski.

Czytaj także: Pompy ciepła z dotacją w nowych, zielonych domach

Z informacji portalu WysokieNapiecie.pl wynika, Komisji Europejskiej zależy teraz szczególnie na termomodernizacji i rozważa obligowanie do podnoszenia standardu energetycznego domów, gdy wymienia się kopciucha a sam budynek wymaga ocieplenia. Projekt rewizji unijnej dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków przewiduje wprowadzenie pewnego minimalnego standardu energetycznego. To jednak znacznie utrudniłoby Polakom skorzystanie z dotacji na wymianę kopciucha. Strona polska jest więc temu przeciwna.

Zobacz także...

Komentarze

Patronat honorowy

Partnerzy portalu

PGE PSE