Prawdopodobnie najlepszy
portal analityczny w Polsce
poświęcony energetyce



Wywłaszczenie nieruchomości pod sieci przesyłowe

Kategoria: Prawo (OLE)

tagi: korytarze przesyłowe wejście w życie stosowanie 

Wchodzą w życie nowe zasady wywłaszczania nieruchomości pod budowę sieci przesyłowych elektroenergetycznych. Mec. Karol Tarniowy z kancelarii adwokackiej Rychłowski & Urbański opisuje nową procedurę prawną.

Dotyczy: specustawa przesyłowa (korytarze przesyłowe)
Tytuł: ustawa z dnia 24 lipca 2015 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych
Etap: wejście w życie
Następny etap: stosowanie

W dniu 5 sierpnia 2015 roku Prezydent RP podpisał długo wyczekiwaną przez branżę energetyczną ustawę o  przygotowaniu i  realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych, powszechnie nazywaną „ustawą o korytarzach przesyłowych”. Przedmiotowy akt ma realizować zamierzenia dotyczące transeuropejskiej infrastruktury energetycznej w zakresie inwestycji określanych mianem projektów wspólnego zainteresowania.

Specustwa ma przyśpieszyć inwestycje

Jednocześnie, wprowadzone ustawą regulacją mają zasadniczo ułatwić i przyspieszyć realizację dwudziestu trzech inwestycji w zakresie sieci przesyłowych o strategicznym znaczeniu dla bezpieczeństwa energetycznego Polski. W zamierzeniu ustawodawcy osiągnięcie tych celów zagwarantować mają:

  1. ograniczenie ilości odrębnych pozwoleń niezbędnych do rozpoczęcia inwestycji poprzez wprowadzenie kompleksowej decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, łączącej w sobie aspekty decyzji lokalizacyjnej, podziałowej i wywłaszczeniowej;
  2. skrócenie czasu trwania procedur niezbędnych do uzyskania wymaganych decyzji, aby łączna długość postępowań nie przekroczyła 42 miesięcy;
  3. skupienie kompetencji do wydania decyzji lokalizacyjnej oraz pozwolenia na budowę w ramach zadań wojewody właściwego miejscowo dla inwestycji.

Z powyższego wynika, że ustawa o korytarzach przesyłowych zawiera zbliżone rozwiązania konstrukcyjno-prawne jak pozostałe ustawy specjalne przyjęte dla istotnych sektorów infrastrukturalnych (wśród których wskazać należy chociażby ustawę o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych).

Jak podkreśla się w uzasadnieniu do ustawy o korytarzach przesyłowych, doświadczenia wynikające z analizy orzecznictwa polskich sądów, wskazują na zasadność priorytetowego traktowania inwestycji infrastrukturalnych uzasadniając ingerencję w prawo własności w stopniu większym aniżeli przy innych inwestycjach.

Wywłaszczenie za odszkodowaniem

Niewątpliwie, dotychczasowe kontrowersje związane z pozyskaniem gruntów pod inwestycje w sieci energetyczne stanowiły jedną z kluczowych przeszkód w realizacji tychże przedsięwzięć infrastrukturalnych. Dlatego też, w ustawie o korytarzach przesyłowych założono daleko idące ułatwienia w nabywaniu nieruchomości pod strategiczne inwestycje w zakresie sieci przesyłowych. Stosownie do czego, głównym założeniem ustawy o korytarzach przesyłowych jest możliwość dokonywania wywłaszczenia gruntów pod sieci energetyczne najwyższych napięć za odpowiednim odszkodowaniem.

Wywłaszczenie następować miałoby na mocy wydanej przez właściwego miejscowo wojewodę, na wniosek inwestora, decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej. W przypadku inwestycji w zakresie sieci przesyłowej realizowanej na obszarze dwóch lub więcej województw, decyzję o ustaleniu lokalizacji tej inwestycji wydaje wojewoda, na którego obszarze właściwości znajduje się najdłuższy objęty wnioskiem odcinek sieci przesyłowej realizowanej w ramach tej inwestycji. Termin na wydanie przedmiotowej decyzji nie powinien przekroczyć miesiąca od dnia złożenia wniosku przez inwestora. Organem wyższego stopnia w stosunku do wojewody jest minister właściwy do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa.

Ze względu na potrzebę zapewnienia możliwości realizacji inwestycji etapami, przyjęto, że decyzja może odnosić się do całości lub części przedsięwzięcia. Zgodnie z ustawą, decyzja wojewody powinna zawierać m. in. warunki techniczne inwestycji, a także termin wydania nieruchomości na terenie których ma być realizowana budowa sieci przesyłowych, nie krótszy niż 120 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna.

Jednocześnie, w zależności od wniosku inwestora, ostateczna decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej wywierać może również skutek decyzji wywłaszczeniowej. Przedmiotem wywłaszczenia będą wyłącznie nieruchomości, na których planowana jest budowa stacji elektroenergetycznej, wskazane przez inwestora we wniosku o ustalenie lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej.

Najpierw negocjacje

Za wywłaszczone nieruchomości, użytkowanie wieczyste oraz ograniczone prawa rzeczowe do nieruchomości, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między inwestorem a dotychczasowym właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługuje ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości.

Zatem, pierwszym proponowanym przez ustawodawcę krokiem jest forma uzgodnienia w drodze rokowań pomiędzy zainteresowanymi stronami. Przedmiotowe uzgodnienia winny być prowadzone w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Dopiero w przypadku, gdy dokonanie uzgodnień okaże się niemożliwe, wówczas o wysokości odszkodowania rozstrzygnie w drodze decyzji wojewoda.

Przy braku porozumienia rozstrzygnie wojewoda

Aby wojewoda mógł określić wysokość odszkodowania koniecznym jest aby decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji była ostateczna, a jednocześnie w terminie dwóch miesięcy od dnia rozpoczęcia rokowań nie doszło do uzgodnienia pomiędzy zainteresowanymi stronami.

Wojewoda dokonuje określenia wysokości odszkodowania na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej oraz według jej wartości w dniu wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. Odszkodowanie podlega waloryzacji na dzień wypłaty. Organem właściwym do wypłaty odszkodowań jest również wojewoda.

Spór sądowy nie wstrzymuje wywłaszczenia

Co istotne, decyzja wojewody podlega natychmiastowemu wykonaniu. Oznacza to, że w przypadku powstania sytuacji spornych, np. w zakresie wysokości odszkodowania, ewentualne postępowanie sądowe nie wstrzyma jej wykonania.

Aby zachęcić do ugodowego załatwienia sprawy wywłaszczenia ustawa stanowi, że jeżeli dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia nie później, niż w terminie 28 dni od dnia otrzymania od inwestora wezwania do wydania nieruchomości, wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5% wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego.

Ponadto, gdy decyzja dotyczy nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym albo budynkiem, w którym został wyodrębniony lokal mieszkalny, wysokość odszkodowania przysługującego dotychczasowemu właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu tej nieruchomości zamieszkałemu w tym budynku albo lokalu powiększa się o kwotę 10 000 zł w odniesieniu do tej nieruchomości. Ponadto, jeżeli wywłaszczone nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości są obciążone ograniczonymi prawami rzeczowymi, z dniem, w którym decyzja stała się ostateczna, prawa te wygasają za odszkodowaniem.

Poszanowanie obu stron

Niewątpliwie, przyjęte rozwiązanie prawne stanowi odpowiedź na podnoszone od wielu lat postulaty związane z koniecznością rozbudowy oraz modernizacji systemu sieci przesyłowych. Skala inwestycji jest kluczowa nie tylko ze względów bezpieczeństwa energetycznego kraju, ale również ze względu na konieczność uregulowania stanu prawnego wielu nieruchomości wykorzystywanych pod inwestycje w sieci przesyłowe. W przypadku linii energetycznych szacuje się, że na odcinku 1 km linii przesyłowej przypada od 20 do 100 działek w zależności od stopnia zurbanizowania danego obszaru.

W przypadku jednej z inwestycji Polskich Sieci Elektroenergetycznych S.A. linia o długości około 80 km przebiega przez około 3 tysiące działek. Z całą pewności powyższe dane uzmysławiać mogą nie tylko ogrom przedsięwzięcia, przed jakim staje operator systemu przesyłowego, ale również winny uzasadniać zrozumienie dla szczególnej ingerencji w prawo własności. Ingerencji odbywającej się przy poszanowaniu racjonalnych stanowisk każdej ze stron.

Dodaj komentarz

Kod antyspamowy
Odśwież



Zainteresowany dostępem do OLE? Zostaw nam swój e-mail.

 


Zamów cotygodniowy newsletter

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

Akceptuje pliki cookie z tej strony.